به لباس ابريشمين يا متلفّف به پلاس پشمين‌اند . چون على اىّ حال ، ارباب سرور چون مسروران سابق را ديدند كه عن قريب آن سرور به ماتم انجاميده ، بدان فرح و فراغ مغرور نمىگردند و محزونان چون مشاهده نمودند كه بسيار احزان به افراح « 1 » مبدّل گشته ، در آن درد و داغ مسرور مىگردند . به هر حال تكرّر مشاهدهء اطوار سابقيان كه ثمرهء علم تاريخ است ، جميع طوايف را فايده مىدهد . پس فوايد اين علم بسيار باشد و ارباب ممارست آن را منافع بىحدّ و شمار و بنا بر ملاحظهء عظم شأن اين فوايد و جلالت قدر اين عوايد است كه علماى سلف و اكابر خلف بر حسب اختلاف مقاصد در علم تاريخ مدوّنات ساخته و مصنّفات پرداخته‌اند و هر طايفه از مصنّفان اين فنّ مقصدى را نصب العين ساخته . و اين طوايف را با وجود كثرت متعيّنان ايشان در ضمن ( 42 - ر ) هشت طايفه اندراج يافته‌اند : طايفهء اوّل : شمول منفعت و عموم فايده را ملاحظه كرده و تاريخ جميع وقايع عالم من آدم الى الخاتم ، بل الى انقراض الخلفاء نوشته‌اند و طوايف انبيا و ملوك و حكما و مشهوران را با سوانح احوال ايشان ياد كرده و [ سابق اين گروه ] صاحب مناعت و فايق اين جماعت محمّد بن الجرير الطّبرى است كه تاريخ مشهور در مجلّدات عديده در سلك تدوين كشيده و بعضى از متأخّران آن را به زبان فارسى ترجمه كرده‌اند . و ابو الفرج بن الجوزى - رحمه اللّه - در تاريخ « 2 » فرموده كه محمّد بن الجرير « 3 » وقايع عالم را در مجلّدات بسيار تدوين نموده بود و در سوانح احوال هر طايفه از انبيا و حكما و ملوك بسط وافر افزوده و تاريخ مشهور او اختصارىست كه از تاريخ اوّل فرموده . و تالى محمّد بن جرير ، امام متقن نحرير ، مالك خطّة التّحرير ، الشّيخ الامام ابو الفرج عبد الرّحمان بن على بن الجوزى الصّديقى الواعظ است كه تاريخ عالم تحرير فرموده و از هجرت نبوى تا خلافت المستضىء باللّه كه معاصر او بوده ، بر ترتيب سالهاى هجرى وقايع و تراجم سلاطين و اكابر و محدثين و قرّا و فقها و فضلاى مشهورين را ياد فرموده

--> ( 1 ) . F : با فراغ ( 2 ) . K : تاريخ + خود ( 3 ) . ن : ابى جعفر محمد بن جرير الطبرى